web[oor]log


‘De stilte van de goeden is erger dan de daden van de slechten’
maart 3, 2008, 23:07
Filed under: Afghanistan

Malalai Joya - Foto: Joeri Boom
(Foto: Joeri Boom)

De strijd die de Afghaanse parlementariër Malalai Joya voert voor vrouwenrechten, is haar duur komen te staan. Krijgsheren en religieuze leiders kunnen haar bloed wel drinken.

KABOEL – Wacht bij het stadion, luidde de instructie. Bel ons niet, wij bellen jullie. Het is een bizarre plek om te wachten op iemand wiens leven aan een zijden draad hangt. Hier lieten de Taliban tijdens hun regeringsperiode (1996-2001) openbare executies uitvoeren.

Na bijna een uur komt het verlossende telefoontje. ‘We hebben jullie geobserveerd. Jullie worden niet gevolgd. Rijd achter de witte Toyota aan die zo meteen langskomt.’ Weer een half uur later volgt een grondige fouillering in een safe house in een buitenwijk van de stad. Daarna is het opnieuw wachten, nu in een met versleten tapijten beklede ontvangstkamer. Na vier kopjes thee komt ze binnen, Malalai Joya, de jonge parlementariër (29) die strijdt voor vrouwenrechten en tegen de macht van de krijgsheren in haar land. Ze betaalde een hoge prijs voor haar uitgesproken politieke standpunten. Wegens de doodsbedreigingen en enkele verhinderde aanslagen leidt ze een geheim leven in Afghanistan.

Malalai Joya was vier toen haar vader, die een voet had verloren tijdens gevechten met de Russen, besloot de oorlog te ontvluchten. Joya groeide op in vluchtelingenkampen in Iran en Pakistan waar ze zich begon in te zetten voor vrouwenrechten. Ze ontmoette er vrouwen die verkracht en verminkt waren door de krijgsheren met hun brandschattende milities. ‘De kampen waren levende begraafplaatsen’, vertelt ze. ‘Ik wilde degenen die daarvoor verantwoordelijk waren laten boeten voor hun misdaden.’ In 1998 richtte ze de Organisation of Promoting Afghan Women’s Capabilities (opawc) op. Al snel maakte ze naam in haar provincie als militant voorvechtster van vrouwenrechten. In 2003 nam ze als afgevaardigde van de westelijke provincie Farah deel aan de Loya Jirga, de volksvergadering ter voorbereiding van het opstellen van een nieuwe grondwet voor post-Taliban Afghanistan. Daar zag ze voor het eerst de gezichten van degenen die het vrouwenleed op hun geweten hadden. Zij zouden haar doodsvijanden worden.

Een toespraak van twee minuten in de Loya Jirga veranderde haar leven. De vergadering werd gedomineerd door krijgsheren en religieuze leiders. Malalai Joya noemde hen ‘misdadigers’ en riep haar landgenoten op hen te laten berechten. ‘Zelfs als het Afghaanse volk, ons volk dat blootsvoets gaat, hun hun misdaden vergeeft, dan zal onze geschiedenis dat nooit doen. Hun namen staan gebeiteld in de registers van ons verleden.’ In een land waar niemand het woord krijgsheer hardop durfde uitspreken, sloegen haar woorden in als een bom. Na haar toespraak was het even stil. Toen brak tumult los. Sommige Pashtu-sprekende krijgsheren hadden haar niet verstaan, want ze sprak in het Dari, maar al snel was iedereen op de hoogte van de strekking van haar betoog. Joya moest door enkele medestanders beschermd worden en werd onder bewaking van de Verenigde Naties geplaatst. Dat was het begin van een ondergedoken leven.

Haar strijd om de verbetering van vrouwenrechten is sindsdien een gevecht geworden tegen de krijgsheren en hun aanhangers, die nog altijd moedjahedien (heilige strijders) worden genoemd. Inmiddels richt haar verzet zich ook op de internationale gemeenschap, de Verenigde Staten en de Navo. Die vechten in Afghanistan voor mensenrechten en democratie, maar voorkwamen niet dat de volksvertegenwoordiging en het openbaar bestuur bevolkt worden met mannen die het daarmee niet zo nauw nemen. ‘Al hun mooie woorden over vrouwenrechten zijn hol’, zegt Joya. ‘Ze hadden ons kunnen helpen door in te grijpen tijdens de parlementsverkiezingen.’

Tijdens de door de VN georganiseerde verkiezingen in september 2005 werden drugscriminelen, warlords en verdachten van oorlogsmisdaden in het nieuwe parlement gekozen. Onder hen zijn vier voormalige Taliban-commandanten. Ook de in Afghanistan gevreesde ex-krijgsheer Abd al-Rab Al-Rasual Sayyaf, ooit een bondgenoot van Osama bin Laden, is gekozen. Tijdens de strijd om Kaboel in 1991 vermoordde zijn strijdgroep Ittihad-e Islami vele burgers van Hazara-afkomst. Nooit heeft hij daarvoor verantwoording hoeven afleggen. Volgens Human Rights Watch bestaat zo’n tachtig procent van de 249 parlementsleden uit lieden die zich schuldig hebben gemaakt aan misdaden. Ongeveer twintig parlementsleden zouden nog steeds illegale milities hebben. Nog eens twintig zouden hun geld verdienen in de drugswereld.

malalai1.jpg

Malalai Joya wordt niet beschermd door de overheid. ‘Dat zou de kat op het spek binden zijn’, zegt haar oom, die haar bewaking leidt. ‘De politie wordt geleid door oud-krijgsheren. Veel agenten zijn fundamentalistisch. Zij zouden Malalai met plezier doden.’ Haar lijfwacht bestaat uit enkele trouwe volgelingen en leden van haar stam, die hun wapens en munitie langs illegale weg moeten verkrijgen.’

Als de strijd van Malalai Joya net zoveel aandacht en fondsen zou opleveren als die van Hirsi Ali, zou er wellicht wat kunnen veranderen in Afghanistan. ‘Haal de misdadigers die nu onbeschaamd in het parlement werken aan de wetten die hun misdaden moeten vergoelijken uit de schaduw’, zegt ze. ‘In het volle licht zal de hele wereld het bloed aan hun handen zien.’ Maar waar de westerse high brow wegloopt met de charmante Somalische, wordt hij nerveus van Malalai Joya. Hij vertegenwoordigt de schaduwzijde van het internationale interventionisme, waarmee wellicht gewetens gesust worden, maar dat Afghanistan vrede noch democratie bracht.

Inmiddels hebben Joya’s vijanden het voor elkaar gekregen dat ze voor drie jaar uit de Wolesi Jirga (het lagerhuis) is gezet. Nu de parlementaire bescherming is weggevallen loopt haar leven nog meer gevaar dan voorheen. Eind mei bepaalde een meerderheid van de Wolesi Jirga dat Joya artikel 70 had overtreden, waarin het parlementsleden wordt verboden elkaar openlijk te kritiseren. Volgens mensenrechtenorganisaties is het wetsartikel strijdig met democratie en vrijheid van meningsuiting. ‘Het is opgesteld om mensen als ik het zwijgen op te leggen’, zegt Malalai Joya. De schorsing volgde op een tv-interview waarin ze de Wolesi Jirga ‘erger dan een stal’ noemde, ‘omdat ezels en koeien tenminste nog enig nut hebben’.

De bevolking lijkt Joya te steunen. Op Ariana-televisie, een onafhankelijke, zeer populaire zender in Afghanistan, werd het publiek gevraagd of ze het eens waren met de stalvergelijking van Joya. Tachtig procent liet het station per sms weten het daar inderdaad mee eens te zijn. Een week later luidde de vraag of zij moest terugkeren in het parlement. Negentig procent sms’te ‘ja’. Malalai Joya: ‘Dagelijks ondervind ik aan de lijve dat ik gelijk heb wanneer ik de moedjahedien misdadigers en criminelen noem. Al drie jaar leef ik in constant gevaar. Ik moet vaak van huis wisselen en heb geen geld om mijn beveiliging te betalen. Ik blijf dit doen. Niet omdat ik heldhaftig wil zijn, maar omdat dit mijn verantwoordelijkheid is. Ze hebben al vier keer geprobeerd me te doden. Op een dag zal het ze lukken. Ik weet het, maar ik ga door.’

In maart toonde de gang van zaken rond de amnestiewet hoever de macht van de krijgsheren in het parlement reikt. Eerder stelde de Wolesi Jirga onder druk van de moedjahedien een amnestiewet op die alle oorlogsmisdaden van de afgelopen dertig jaar uitwiste. Dat was een klap in het gezicht van de miljoenen Afghaanse oorlogsslachtoffers en werd tegengehouden door president Hamid Karzai. In maart voerde het parlement enkele wijzigingen door en dwong vervolgens de president akkoord te gaan met een amnestiewet die nog altijd velen straffeloos zal laten.

‘De moedjahedien zijn een plaag voor dit land’, zegt Malalai Joya. ‘Zij pleegden vele misdaden tijdens de burgeroorlog onder het mom van jihad. Alleen al in Kaboel zijn 65.000 burgers gedood en duizenden vrouwen verkracht. Vergis je niet, oud-moedjahediencommandanten als Rabani en Sayyaf zijn net als de Taliban. De Taliban zijn tegen vrouwenrechten en vrouweneducatie. De moedjahedien ook. Zij verkrachtten vrouwen en doodden ze vervolgens. Ze wilden de huwbare leeftijd van achttien jaar terugbrengen naar zestien, sommigen zelfs naar veertien. Zij verzetten zich tegen het verbeteren van het onderwijs voor mannen en vrouwen. Ze weten dat de Afghanen zich tegen hen zullen verzetten als ze beter zijn opgeleid. De moedjahedien kunnen een domme bevolking van alles wijs maken over de islam en de jihad.’

De rol van de Verenigde Staten is volgens Joya nog duisterder dan velen reeds vermoedden. ‘Net zoals zij eerder al-Qaeda steunden, steunen zij nu de moedjahedien. De regering-Karzai is niet sterk genoeg om de Taliban te weerstaan en heeft dus de hulp van de krijgsheren en radicale geestelijken nodig. Daarom hebben de VS, met hun grote woorden over democratie, toegestaan dat de vijanden van democratie en mensenrechten weer macht kregen in Afghanistan. De moedjahedien kunnen de president chanteren, want ze weten dat ze nodig zijn in de strijd tegen de Taliban.’ Net zoals de steun aan Osama bin Laden zich uiteindelijk tegen de VS keerde, gebeurt dat nu ook met de steun aan de krijgsheren. Velen hebben de laatste jaren de kant van de Taliban gekozen om te ontkomen aan de krijgsheren.

Joya vertelt dat ze eigenlijk geen interviews meer kan doen wegens het ontdekkingsgevaar. ‘Ik probeer deze situatie zo lang mogelijk te overleven, zodat de mensen de hoop kunnen behouden dat er iets zal veranderen. In dit land moet je vechten om iets te bereiken. Ik zal laten zien dat dat ook ongewapend kan.’ Het is krijgshaftige taal die maar al te goed past in de Afghaanse politieke cultuur. Maar Joya, met haar lichte stem en breekbare voorkomen, mist een militante uitstraling. Ook de noodzakelijke middelen heeft ze niet. Het ondergedoken leven en de constante wisseling van verblijf vreten geld. Tot overmaat van ramp hebben haar vijanden een week eerder ontdekt in welke auto ze rijdt en ze heeft geen geld voor een nieuwe. ‘Dit leven is eenzaam. Mijn website is mijn belangrijkste verbinding met de wereld. Internet was voor mij altijd al iets moois, maar nu is het ook belangrijk voor mijn veiligheid. Over de hele wereld zijn betogingen gehouden door mensen die mij goed gezind zijn. Zolang duidelijk is dat de wereld mij niet vergeet, zullen mijn vijanden het minder snel in hun hoofd halen me iets aan te doen.’

Bij het afscheid huilt ze. Het is verdriet om het gemak waarmee in Afghanistan het kwaad heerst over het goede, zegt ze. ‘De stilte van de goeden is erger dan de daden van de slechten. Het wordt nu echt gevaarlijk, maar ik weiger bang te zijn.’

© Joeri Boom / De Groene Amsterdammer
malali2.jpeg

Een groep vrienden en aanhangers van Joya heeft een steuncommittee opgericht. Dit Defense Committee for Malalai Joya heeft een website. Via de site kan zij zowel moreel als financieel gesteund worden. Het onderstaande is van die site afkomstig:

Malalai Joya needs your support to carry on her humanitarian projects for Afghan women and to maintain her security costs.

Click here to send online donations by credit card
Click here to send a donation by PayPal

To send donation by check or money order, it should be payable to: IHC/The Defense Committee for Malalai Joya – USA, and send it to:

USDCMJ
P.O.Box 580085
Elk Grove, CA, 95758
USA

Note: All donations to The Defense Committee for Malalai Joya – USA are tax deductible to the fullest extent of the law. If the donations are over $50, we will send receipt for your records and tax purposes.

95% of your donations are forwarded to Malalai Joya to run Hamoon Clinic in Farah for providing free medical care to Afghan women and children and also to cover Joya’s security costs. 5% donations are deducted for overhead costs (tax-deductible status, bank transfer etc.)


4 reacties so far
Plaats een reactie

Mooi verhaal, indrukwekkend & verontrustend. Gefeliciteerd met de nominatie voor De Tegel!

Reactie door Ernest

Mooie titel, de stilte van de goeden…Dappere vrouw! Vechten voor waar je in gelooft en bereid zijn om daar je leven voor in de waagschaal te stellen is heel bijzonder als jouw enige wapen de waarheid is.

Reactie door Niels Roelen

Somehow i missed the point. Probably lost in translation🙂 Anyway … nice blog to visit.

cheers, Mulberry
.

Reactie door Mulberry

Ik hou helemaal niet van het woord held. Als je een steen op je hoofd krijg ben je dan een held of een pechvogel. Of als het om heel veel stenen gaat bijv. van een instortend gebouw na een aanslag? De echte helden zijn mensen als deze vrouw of ook Anna Politkovskaja, die de waarheid zoeken al weten ze dat hun leven daarmee op het spel staat

Reactie door Huib Rijk




Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s



%d bloggers op de volgende wijze: