web[oor]log


Vissen in de verkeerde vijver
december 18, 2006, 07:16
Filed under: Uruzgan december 2006

 

In een Patria-pantserwagen 

Sinds vrijdag raast een nieuw offensief over Afghanistan. Opnieuw vind het plaats in Kandahar, de zuidelijke provincie die grenst aan Uruzgan. In het Panjwaji-district, ten zuiden van Kandahar-Stad, heeft de Taliban veel invloed. Eerder al probeerden de Canadezen de ruggengraat van de Taliban in de Panjwaji Vallei te breken met een grote operatie, Medusa genaamd.

Volgens de Canadezen was de operatie een succes. Maar tijdens bombardementen werden veel burgerslachtoffers gemaakt. Ook de Britten in ‘hun’ provincie Helmand troffen nogal eens burgers tijdens zware gevechten met de Taliban. De strategie van de Afghaanse strijders is duidelijk. Zij vluchten dorpen en quala’s in (grote ommuurde huizen) om zo vuur uit te lokken dat burgers doodt. President Karzai liet zijn tranen de vrije loop toen hij vernam dat zelfs de Navo onschuldige slachtoffers maakte. De bedoeling was juist dat de ISAF-troepen het een stuk wijzer en voorzichtiger zouden aanpakken dan de Amerikaanse OEF-eenheden, die vooral bezig waren (en zijn) met het jagen op de Taliban, en daarbij vaak weinig zachtzinnig optreden.

Maar het blijkt onmogelijk om te hakken zonder spaanders, ook in Afghanistan. De recente gevechten rond de Nederlandse patrouillepost Poentjak in Uruzgan (zie eerdere logs) tonen maar weer hoe kwetsbaar westerse eenheden zijn in dit ruige land. Toen ik hem sprak benadrukte kolonel Theo Vleugels dat Nederland absoluut geen burgerslachtoffers wil maken. Maar hij liet ook weten dat bij luchtacties of artilleriebeschietingen rond de post – die nodig zijn als de aanvallen van de Taliban doorgaan – onschuldige slachtoffers niet uitgesloten kunnen worden.

Het is de valkuil van de ISAF-missie. Elke onschuldige dode is een stap terug. Veel Afghanen wantrouwen het buitenland. Zeker als dat zwaar bewapend halve provincies bezet. Ook de Russen kwamen met goede bedoelingen. Dat Afghanistan vaak een speelbal is geweest van buitenlandse machten, zoals van Britten en Russen aan het einde van de negentiende eeuw, is een punt dat Afghaanse intellectuelen vaak aanvoeren. Momenteel is vooral het wantrouwen jegens Pakistan groot. In het door Pashtun-stammen bewoonde Pakistaanse grensgebied hebben Taliban een nieuw islamitisch emiraat uitgeroepen. Volgens Navo-inlichtingenbronnen zijn er trainingskampen en wordt er massaal gerekruteerd onder Afghaanse vluchtelingen.

Waarom treedt het machtige Westen, dat wel even orde op zaken zou stellen in Afghanistan, niet op tegen de Pakistaanse president Musharraf, vragen veel Afghanen zich af. Hij doet niets tegen de extremisten in het grensgebied. Hij sluit met hen zelfs vredesverdragen. Waarom zouden Afghanen de Navo geloven op zijn blauwe ogen, als ze zegt te komen om goed te doen? Het is lastig te geloven dat de Navo inderdaad het beste voor heeft met de bevolking als ze burgers blijft bombarderen. Hoe incidenteel en per ongeluk ook.

Al maanden duiken berichten op over een grote opstand die in Afghanistan zal uitbreken deze lente. De Asia Times schreef erover, nadat een correspondent, een van de weinigen die zich nog in de ver-Talibaniseerde Pakistaanse stammengebieden durft te begeven, terugkeerde met onheilspellende berichten. Gisteren publiceerde het Canadese blad The Dominion een donkere reportage waarin onder meer Mohammad Hashem Watanwal, parementslid en afgevaardigde voor Uruzgan, zijn vrees uitte dat de bevolking zich van ISAF zou afkeren.

Hij zei: “Now in parliament the MPs are saying ‘Forget about Pakistan and the Taliban, why are the foreigners here? They are saying a thousand headed dragon is here and it’s the foreign armies. Just imagine, if the MPs are saying that in an official place what will a simple person in a village be saying? Now in parliament they say if you kill a foreigner, a non Muslim, and then you yourself are killed you will become a martyr and go straight to paradise. They see no difference between the military or civilians.”

Waarschijnlijk was Operatie Medusa minder succesvol dan de Canadezen hebben gemeld. Het huidige offensief, Baaz Tsuka (Valkenhof) in het Pashto genaamd, zou anders niet nodig zijn. De operatie wordt geleid vanuit Kandahar, waar de Nederlandse generaal Van Loon momenteel het bevel voert over de ISAF-troepen in Zuid-Afghanistan. In een persconferentie benadrukte een van zijn medewerkers dat er vooral veel overleg is met stamoudsten in het gebied, en dat er alles aan wordt gedaan om geen burgers te treffen. Er zijn pamfletten boven het gebied afgeworpen om mensen te waarschuwen voor de acties. De wegen worden gecontroleerd door ISAF-eenheden en Afghaanse troepen. Bij controleposten worden mannen die verdacht worden van medewerking aan de Taliban eruit gepikt.

Waarschijnlijk zal dezer dagen het offensief echt losbarsten en wordt iedereen die ondanks de waarschuwingen in Panjwaji is achtergebleven beschouwd als hardcore Talib. Dat was trouwens precies de manier waarop de Serven in Kosovo de Albanezen bestreden. En de Israëliërs Hezbollah. De bevolking werd opgeroepen het gebied te verlaten, achterblijvers werden beschouwd als strijders.

Wie zich zijn eigen verontwaardiging over die strijdmethode herinnert, kan zich wellicht een voorstelling maken van wat Afghanen nu van de Navo denken. Maar ja, wie een contra-guerrilla vecht – en dat is wat de Navo doet in Afghanistan – heeft weinig andere methoden tot zijn beschikking. Mao Ze Toeng, die behalve massamoordenaar ook verdienstelijk guerrilla-strijder was, wist dat. De bevolking is voor de guerrilla als het water voor de vis, schreef hij. Laat het water weglopen en de vis zal sterven.

In Nederland is commotie ontstaan omdat Nederlandse troepen meedoen aan Operatie Baaz Tsuka. Ik weet vrijwel zeker dat het niet gaat om eenheden uit Tarin Kowt of Deh Rawod. Dan zou ik iets gemerkt hebben. Het is niet niks om als infanterist te worden ingezet in een gebied dat je niet kent en waar je zeker in gevecht zult raken met geharde Taliban-strijders die niet bang zijn om te sterven. Er zou gefluisterd zijn dat er iets te gebeuren stond; iets wat niet hardop gezegd kon worden, maar het zou groot worden en gevaarlijk. Er zou pijnlijk gezwegen worden door manschappen waar ik normaal gesproken prettige gesprekken mee had. Er zou iets ‘kinetisch’ in de lucht gehangen hebben waar ik niet omheen had gekund.

Maar in Deh Rawod noch in Tarin Kowt heersten verwachtingsvolle zenuwen. Dus ga ik ervan uit dat er Nederlandse troepen worden ingezet die zijn gelegerd op de militaire vliegbasis in Kandahar, net buiten Kandahar-Stad. Waarom troepen invliegen helemaal uit Uruzgan? Op KAF (zoals de basis daar heet) is een groep van enkele honderden infanteristen van de Luchtmobiele Brigade gelegerd. Ze hebben de beschikking over Fenek-verkenningsvoertuigen die haast geruisloos kunnen rijden. En het zijn uitstekend opgeleide vechtsoldaten, de rode baretten.

Bovendien, als iets me duidelijk is geworden in Urzugan, is het wel dat Nederland er geen infanterist kan missen. Nu al was het bijna niet te doen om alle uitgaande konvooien en missies van het reconstructieteam te laten begeleiden door voldoende infanteristen. Troepen wegsturen naar een naburige provincie zou negatieve gevolgen hebben voor de missie die Nederland op zich genomen heeft in Uruzgan.

Ook aan operatie Medusa droeg Nederland bij. Eenheden namen de kleine Canadese basis Martello over, zodat de Canadezen die daar gelegerd waren zich konden voegen bij de troepen die in gevecht gingen in Panjwaji. Dat kwam Henk Kamp al op stevige kritiek te staan van GroenLinks en de SP. Volgens hen was niet afgesproken dat Nederland zou meedoen aan offensieve operaties van bondgenoten in naburige provincies.

Volgens mij kunnen GroenLinks en de SP met eigen ogen lezen in de artikel 100 brief dat die mogelijkheid er wel degelijk is. Het is zinloos kommagezeur. Beide partijen stemden tegen de missie in Uruzgan en lijken nu te zoeken naar argumenten die hun gelijk bevestigen. Zij vinden dat dit een vechtmissie is en geen opbouwmissie.

Het is een onzinnige discussie. Deze missie is namelijk allebei. Ik sprak erover met Theo Vleugels, de kolonel die de Taskforce Uruzgan leidt, en ik schreef er al eerder over in De Groene Amsterdammer. Je kunt niets opbouwen zonder de Taliban op afstand te houden. En je kunt de Taliban niet op afstand houden als je de bevolking niet van hen losweekt middels structurele hulp. Dat is de vervlechting van vechten en opbouwen. Alleen, elke onschuldige dode brengt het gevaar dichterbij dat de wantrouwende bevolking uiteindelijk zal kiezen voor haar ‘eigen’ Taliban-strijders, en de andere kant op zal kijken als die hinderlagen voorbereiden en bermbommen leggen voor de buitenlanders.

Opnieuw zijn SP en GroenLinks er hard tegenaan gegaan in de Tweede kamer. Henk Kamp werd door Harry van Bommel (SP) verweten dat hij Nederland een vuile oorlog in sjoemelde. Dat gaat heel ver. Zolang er geen bewijzen zijn dat de Navo en de Nederlanders moedwillig burgers overhoop knallen en mensen intimideren, is het een loze beschuldiging. Vooralsnog zijn het de Taliban die vuile handen maken, die mensen opknopen wegens samenwerking met westerlingen, die dorpelingen als schild gebruiken en bomaanslagen plegen waarbij meer burgers dan militairen omkomen.

Het is aan ons, journalisten, om steeds weer de boel om te spitten en te onderzoeken of Nederland echt niet over de schreef gaat. Daarom is het ook zo onverstandig geweest van Defensie om niet uit zichzelf te melden dat Nederlandse eenheden per abuis Afghaanse agenten beschoten (zie log: De kapitein van Poentjak). Dat geeft de indruk dat de krijgsmacht zaken wil verdoezelen. Dat is geen vertrouwenwekkend beeld. Het knaagt aan de positieve indruk die ik heb overgehouden aan deze reis.

Het ziet er naar uit dat de inktvlek van veiligheid geboden door Nederlandse troepen, zich uitbreidt. Langzaam maar gestaag. Ik kijk echter door de ogen van de krijgsmacht, want ik heb mijn informatie niet uit Afghaanse bronnen in de provincie betrokken. Arnold Karskens deed dat wel. In de documentaire die hij maakte van zijn reis naar Uruzgan, liet hij Afghanen aan het woord die wel degelijk melding maakten van burgerslachtoffers door toedoen van Nederlandse en Amerikaanse acties in de provincie. Geen woord daarover van Defensie. Niet eens een ontkenning.

In een gesprek dat ik voerde met kolonel Vleugels maakte hij duidelijk dat een vuile oorlog juist de missie zou schaden. Hij vertelde me dat hij last had van de collateral damage in de naburige provincies; dat stamoudsten soms wezen op de bombardementen in Kandahar en Helmand waarbij burgers werden gedood. “Dat werkt niet bepaald mee”, zei Vleugels. “Wij zullen laten zien dat het ook anders kan. We zullen steeds opnieuw moeten bewijzen dat we het vertrouwen van de Afghanen waard zijn. We willen hen laten zien dat de toekomst die de regering in Kaboel hen te bieden heeft, beter voor hen is dan die van de Taliban.”

Het is echter de vraag of grootscheepse operaties, als Medusa en Baaz Tsuka, met het risico van burgerslachtoffers, daarbij helpen. Zolang niets wordt gedaan aan de Taliban-vrijhaven in Pakistan zijn dergelijke ‘offensieve veiligheidsoperaties’, zoals ze genoemd worden in ISAF-jargon, zinloos. ISAF vist simpelweg in de verkeerde vijver. Het zou eerlijker zijn als de verontwaardiging van Harry van Bommel zich dáárop zou richten.


Geef een reactie so far
Plaats een reactie



Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s



%d bloggers op de volgende wijze: